Monitering

Monitering van vrugtevliegpopulasies, deur lokaas in lokvalle te gebruik, is een van die hoekstene van ‘n SIT program, beide voor en na die loslating van steriele mannetjies begin het. Monitering voor steriele vlieg loslatings is noodsaaklik om te bepaal of die wilde vlieg populasievlak laag genoeg is. Monitering na loslatings is noodsaaklik om die sukses van die SIT program te evalueer.

Standaardisering van lokvalle en lokaas regdeur die SIT gebied is van uiterste belang sodat data van vrugtevliegpopulasie op alle plase en in alle gebiede direk vergelyk kan word.

Vrugtevlieg lokval installasie en handhawing

Voor steriele mannetjie loslatings begin

Yellow Delta trap with male-only trimedlure lure

Lokvaldigtheid: In boorde en wingerde, moet Geel Delta lokvalle teen ‘n digtheid van 1 per 25-ha blok geplaas word. Dit sal verander na steriele loslatings begin het.
In dorpe moet die lokvaldigtheid ongeveer 1 per 5 tot 10 ha wees, en in natuurlike plantegroei rondom die perimeter van die SIT gebied, ongeveer 1 per 50 tot 75 ha.

Nommer elke lokval duidelik met ‘n permanente inkpen vir rekord doeleindes. Elke lokval nommer moet permanent ge-assosieer wees met dieselfde 25 ha kwadrant. Die GPS koordinate van al die lokvalle moet opgeteken word in die SIT GPS stelsel.

Deur die verskillende wildevlieg populasievlakke aan te dui op kaarte of GIS stelsels met verskillende kleure en grootte kolle, b.v. groen vir zero vlieëe gevang, geel vir 1 tot 10 vlieë/lokval/week, rooi vir meer as 10 vlieë/lokval/week, is ‘n handige manier om op hoogte te bly met die veranderende populasie digthede in verskillende gebiede van die SIT program.

Lokval plasing: Installeer lokvalle in die laat winter om basislyn infestasievlakke to bepaal. Waar moontlik, plaas lovalle in ornamentele bome met redelike digte lower, eerder as in vrugtebome, want mannetjie vrugtevlieë verkies digter skadu. Lokvalle moet so hoog as prakties moontlik (± 2 m) geplaas word, en binne die blaredak van die boom aan die suid-oostelike (koeler) kant. Verwyder enige lower wat in kontak kom met die lokval. Verseker dat die lokval ingange onbelemmerd bly regdeur die jaar.

Lokaas: Plaas die lokaas op die gom in die middel van die lokval se bodem, en verseker dat dit nie met die gom bedek is nie.

Lokval onderhoud: Handhaaf lovalle en vervang lokaas streng volgens die vervaardiger se spesifikasies.

Lokaas en lokval bodems moet altyd doeltreffend funksioneer, anders kan dit sinvolle besluitneming benadeel. Lokval bodems moet vroeër as gespesifiseer vervang word indien dit blyk dat die gom min raak, of die doeltreffendheid daarvan om vrugtevlieë te vang afneem, b.v. as daar baie stof of plantafval in die gom is. Vervang die hele lokval as dit misvorm of beskadig raak.

Lokval rotasie: Indien enige lokval zero vangste vir meer as ‘n paar weke aangeteken het, hoewel nabygeleë lokvalle wel vrugtevlieg vangste aangeteken het, verskuif dan die lokval 100 tot 200 m verder na ‘n ander ligging in dieselfde 25 ha blok, elke 4 tot 6 weke. Teken alle nuwe lokval liggings aan op die GIS stelsel en op lugfotos in die operasiesentrum.

Lokval rotasie is soms nodig om te verhoed dat ‘n lokval te lank gelaat word in een ligging in ‘n 25 ha blok met ‘n buitegewone lae vrugtevlieg populasie en gevolglik ‘n wanindruk van die blok se populasie digtheid sal weergee.

Nadat steriele mannetjie loslatings begin

Keuse, digtheid, posisionering en handhawing van lokvalle: Die opsporing van wilde wyfie vrugtevlieë tydens hierdie fase van die program is baie belangrik, aangesien die teenwoordigheid van vrugbare wyfies ‘n wesenlike gevaar is in ‘n SIT program. Indien slegs mannetjies lokvalle gebruik word, sal hulle hoë getalle duur steriele mannetjies vang wat eerder vry moet wees om met vrugbare wyfies te paar.

Lokval tipe: Vervang alle Geel Delta vrugtevlieg lokvalle met Chempac emmer-tipe lokvalle wat met die 3-komponent lokmiddel toegerus is wat ook wyfies vang. Hierdie lokvalle is sogenaamde “droeë lokvalle”; vlieë word nie op ‘n taai matjie gevang soos met slegs mannetjies lokvalle nie, maar word in die semi-toe lokval behou deur ‘n berokingsmiddel wat hulle doodmaak.

Chempac bucket trap showing the 3-component lures and catch


Chempac bucket trap showing the 3-component lures and catch

Lokval digtheid: In boorde en wingerde, plaas lokvalle teen ‘n digtheid van 1 lokval per 49 ha blok en teken die geografiese Koordinate aan met gebruik van GPS. Positionering van lokvalle kan weer op die operasionele kamer se kaarte aangedui word, en moet ook op die digitale GIS kaarte gemerk word.
In dorpe, moet lokval digtheid ongeveer 1 lokval per 5 tot 10 ha wees, en in natuurlike plantegroei rondom die perimeter van die SIT gebied, ongeveer 1 lokval per 50 tot 75 ha.

Lokval plasing: Plasing van die lokvalle verskil tussen die somer en winter SIT seisoene:
Somer seisoen (Oktober/November to ongeveer Junie): Lokvalle word verskuif vanuit tuine na boorde omdat meeste steriele mannetjies in plase en dorpstuine losgelaat word, en vangste van steriele mannetjies moet derhalwe verhoed word.
Winter seisoen (ongeveer Junie tot Oktober/November): Lokvalle word weer teruggeskuif na tuine, omdat steriele mannetjies slegs in dorpsgebiede losgelaat word.

Monitering van die sukses van steriele insek tegniek

Vooruitgang met die SIT program word gemoniteer deur die emmer-tipe lokval te gebruik wat met die 3-komponent lokmiddel toegerus is, wat beide mannetjies en wyfies lok. Alle vliegvangste word onder ‘n fluoresseerlig geïnspekteer vir steriele vlieë (wat fluoresseer kleurstof uitwys wat tydens die papiestadium toegedien was) en wilde vlieë (geen kleurstof). Hoe minder wilde vlieë gevang is, hoe suksesvoller is die program. Ideaalgesproke, wil ons zero wilde vlieë oor ‘n tydperk van ten minste 12 maande (=uitwissing) vang. ‘n Gebied waar daar gemiddeld b.v. 0.0001 wilde vlieë per lokval per dag of minder gevang word vir 12 of meer maande, kan kwalifiseer as ‘n lae vrugtevlieg voorkoms gebied.